Aandoening van het evenwichtsorgaan
Gezichtsvermogen
Spieren
Hersenen
Ziektebeelden met duizeligheid
Aandoening van het evenwichtsorgaan
Elke stoornis op een van de plaatsen in het gehele evenwichtssysteem kan duizeligheid veroorzaken. Vooral een acute aandoening van één evenwichtsorgaan leidt tot heftige duizeligheid met misselijkheid en braken. De klachten kunnen van enkele seconden tot weken duren, waarna spontaan herstel optreedt.
De meest bekende oorzaken van een stoornis van het evenwichtsorgaan zijn:
- letsel aan het hoofd door een ongeval (scheur in het rotsbeen; hier liggen het binnenoor en evenwichtsorgaan);
- ontstekingen (griep, middenoorontsteking);
- de ziekte van Ménière (onvoorspelbare aanvallen van duizeligheid);
- doorbloedingsstoornissen van evenwichtsorganen en/of hersenen;
- een goedaardige tumor op de evenwichtszenuw.
Gezichtsvermogen
Aandoeningen van het gezichtsvermogen en vooral van de oogspieren kunnen aanleiding geven tot duizeligheid. Dit treedt bijvoorbeeld op bij het in gebruik nemen van een (nieuwe) bril of bij oogspierverlammingen.
Spieren
Het diepe gevoel (in spieren) kan verstoord raken bij aandoeningen van het zenuwstelsel in de benen, bijvoorbeeld bij suikerziekte. Ook andere stoornissen in de zenuwen en spieren die houding en evenwicht bewaren, kunnen een gevoel van duizeligheid veroorzaken. Een bekende oorzaak is nekbeschadiging, optredend bij autobotsingen (whiplash-trauma).
Terug naar boven
Hersenen
Duizeligheid ontstaat ook bij stoornissen van de regelcentra in de hersenstam en de kleine hersenen, bijvoorbeeld:
- doorbloedingsstoornissen, zoals hartritmestoornissen en veranderingen in de bloeddruk;
- stofwisselingsstoornissen, zoals een laag bloedsuikergehalte bij een ontregeling van suikerziekte;
- vergiftigingen, vooral door alcohol of medicijngebruik.
Ook de grote hersenen zijn gevoelig voor bovengenoemde stoornissen. Bovendien kunnen psychische toestanden als stress en spanningen via een indirecte weg ook tot duizeligheid leiden.
Om te weten te komen om wat voor duizeligheid het gaat en welke oorzaken daaraan ten grondslag kunnen liggen zijn de volgende vragen van belang:
- Om wat voor een soort duizeligheid gaat het?
- Voelt u bewegingen in het hoofd of van het hele lichaam (schommelen of wiebelen), draait de omgeving, bestaat er valneiging of het gevoel te vallen, bent u licht in het hoofd?
- Het verloop in de tijd.
- Ontstonden de klachten geleidelijk of acuut, hoe lang heeft de duizeligheid bestaan of bent u continu duizelig?
- Zijn er bepaalde omstandigheden waaronder de klachten optreden of verergeren?
- Is het afhankelijk van hoofdbewegingen, bij rechtop gaan staan of tijdens lopen, in drukke winkels, op het werk of treedt het op in bed?
- Zijn er andere verschijnselen, zoals oorsymptomen (verminderd gehoor, éénzijdig of tweezijdig, oorsuizen, pijn of vol gevoel in het oor), misselijkheid, braken, hoofdpijn, het gevoel flauw te vallen of weg te raken, hartkloppingen, transpireren, moeite met praten of slikken, dubbelzien of uitval van een gezichtsveld, benauwdheid, angst, etc.?
Terug naar boven
Ziektebeelden met duizeligheid
Positieduizeligheid
Dit ziektebeeld kenmerkt zich door duizeligheid die ontstaat bij verandering van houding. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren bij gaan liggen of bij het omdraaien. De duizeligheid ontstaat na enkele seconden en verdwijnt weer binnen een halve minuut. De aandoening is onschuldig.
Als behandeling wordt geadviseerd om de duizeligheid bewust op te wekken. Hierdoor verdwijnen de klachten sneller.
Het syndroom van ménière
Dit syndroom wordt gekenmerkt door:
- Aanvallen van duizeligheid die minuten tot uren duren;
- Misselijk en transpireren kunnen hierbij voorkomen;
- Oorsuizen (een toon in het oor);
- Steeds slechter gaan horen.
Aanvallen kunnen hevig zijn met evenwichtsverlies en braken. Dit kan riskant zijn bij bijvoorbeeld fietsen of motorrijden. Bij ouderen kan het vallen botbreuken tot gevolg hebben.
De oorzaak is niet bekend. Mogelijk spelen drukveranderingen in vochtkanaaltjes in het binnenoor een rol.
Angststoornissen (hyperventilatie)
Hierbij ervaren mensen een licht gevoel in het hoofd, naast onrust/angst. Ook kunnen optreden: een droge mond, hartkloppingen, transpireren, misselijkheid, pijn op de borst, prikkelingen en tintelingen en een veranderd gevoel van bewustzijn (derealisatie).
Uiteraard komen kortdurende angsttoestanden ook voor als een normale reactie op levensgebeurtenissen. Behandeling is dan niet nodig.
Neuritis vestibularis
Wanneer een evenwichtszenuw (verbindt evenwichtsorgaan met de hersenen) door onbekende oorzaak ontstoken raakt, wordt iemand plotseling duizelig. Na enkele dagen tot weken neemt de duizeligheid vanzelf weer af.
Kinderduizeligheid
Bij kinderen komt soms een speciale vorm van duizeligheid voor. Hierbij hebben kinderen aanvallen van enkele minuten met duizeligheid. Hierbij is het kind ook angstig.
Na een aantal maanden verdwijnen de aanvallen weer.
Duizeligheid bij ouderen
Bij ouderen worden veel lichaamsfuncties minder. Dit geldt ook voor het zien, het evenwichtsgevoel en de spierkracht.
Ook medicijnen zoals slaap- en kalmeringsmiddelen geven een verdere verstoring van de coördinatie wat vooral 's nachts riskant kan zijn. Medicijnen tegen verhoogde bloeddruk of hartklachten en verstoring van vaatreflexen kunnen bij opstaan zorgen voor bloeddrukdaling.
Dit maakt ouderen gevoelig voor duizeligheid en de gevolgen hiervan, namelijk vallen met risico op botbreuken.
